Staatssecretaris Brigitte Grouwels (CD&V) hoort met stijgende verbazing de verklaringen aan over de toekomst van het Brusselse gewest. Dat Brussel-Frans de Vlaamsgezinde Grouwels niet kan bekoren, spreekt voor zich, maar ook Brussel-Brussels en Brussel-Europees bieden geen perspectief, vindt ze. De enige toekomst is volgens haar een Belgisch Brussel.

Dat uitgerekend Brigitte Grouwels, de Brusselse excellentie met het meest uitgesproken Vlaamse profiel, pleit voor een Belgisch Brussel, kan op het eerste gezicht verbazing wekken. Toch ligt haar discours in het verlengde van wat ze al meermaals heeft verklaard: Brussel moet zijn rol als hoofdstad van België ter harte nemen. Die stelling heeft Grouwels nergens bespeurd in de rist verklaringen over de toekomst van Brussel. ‘Brussel Frans’, de optie die het FDF voorstaat, is anti-Vlaams en agressief, ‘Brussel Brussels’ (zoals de boodschap van de initiatiefnemers van de petitie ‘Wij bestaan’), klinkt aantrekkelijk maar is provincialistisch, en ‘Brussel Europees’ beperkt de rol van de hoofdstad tot kantoorwijken met voorzieningen voor een internationale elite. Dat is althans wat Grouwels heeft onthouden uit de verklaringen van de voorbije maanden, vooruitlopend op het rondje staatshervorming dat na de federale verkiezingen van 10 juni zal plaatsvinden.

“Brussel aan de Brusselaars wil de tegenstellingen tussen Nederlands- en Franstaligen uitgommen,” zegt Grouwels. “Dat klinkt heel genereus, maar de aanhangers gaan voorbij aan de inbreng van de Vlaamse en de Franse Gemeenschap. Het is een eiland-boodschap die de hoofdstedelijke rol van Brussel ontkent. Brussel kan niet zonder Vlaanderen en Wallonië, waarmee het een belangengemeenschap vormt. Brussel is ook een tweetalig stadsgewest met een zeer pluriforme bevolking. Waarom zou die niet mogen kiezen tussen de voorzieningen die de Vlaamse en de Franse Gemeenschap aanbieden?”

Dat ‘Brussel Frans’ bij Grouwels geen genade vindt, ligt voor de hand. ‘Brussel Frans’ is volgens haar niet alleen anti-Vlaams, maar ook anti-Belgisch. Ze ziet er de bondgenoten in van sommige Vlaamse separatisten. Toch krijgt ook haar eigen CD&V bij tijd en wijle het verwijt separatistische bedoelingen te hebben, zeker nu ze ook voor de federale verkiezingen van juni een kartel met de N-VA vormt. Grouwels, ferm: “Wij zijn geen separatisten. Het separatisme staat ook niet in ons verkiezingsprogramma. Brussel kijkt veel te vijandig naar Vlaanderen, maar Vlaanderen kijkt soms ook te weinig positief naar Brussel.”

Nochtans merkt Grouwels in Brussel, zeker bij de allochtonen, een kentering. “Gisteren nog sprak ik met een jongeman van Marokkaanse origine die zopas naar Vilvoorde verhuisd was en die me vertelde dat de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling (VDAB) hem niet met rust liet om werk te zoeken. Toen hij in Brussel woonde, heeft de BGDA, de Brusselse Dienst voor Arbeidsbemiddeling, hem twee jaar werk noch opleiding aangeboden. Die man is blij met de Vlaamse aanpak. Allochtonen geloven hoe langer hoe minder in de francofone stelling dat de werkloosheid in Brussel zo hoog is omdat de Vlamingen tweetaligheid eisen. Iedere Brusselaar zou tweetalig en liefst meertalig moeten zijn. Talen kennen is toch een verrijking?” Grouwels geeft wel toe dat de BGDA in de goede richting evolueert.

Steeds armer
Niemand minder dan minister-president Yves Leterme (CD&V) heeft erop gewezen dat het Brussels Gewest sinds zijn ontstaan in 1989 almaar armer geworden is. Grouwels deelt die mening, zelfs al maakt haar partij sinds 1989 deel uit van de opeenvolgende Brusselse regeringen. Grouwels: “Dat betekent dat we niet genoeg op het beleid hebben kunnen wegen, maar niet alles is negatief. Zo was er bijvoorbeeld het eerste gewestelijk ontwikkelingsplan, dat heeft kunnen vermijden dat er nog kaalslagen – zoals in de jaren 1970 in de Noordwijk – zijn geweest.”

Toch vindt Grouwels dat er te weinig inspanningen geleverd zijn om bijvoorbeeld de werkloosheid aan te pakken en om de middeninkomens in de stad te houden. “De werkloosheid is nu wel met twee procent gezakt, maar dat is vooral dankzij mensen die buiten het gewest werk gevonden hebben, wat de noodzaak aan samenwerking met de andere gewesten alleen maar bevestigt.”

De hand reiken
Grouwels vindt dat Brussel mee verantwoordelijk is voor het al dan niet voortbestaan van België. De hoofdstad heeft volgens haar te veel koudwatervrees. Ze moet resoluut kiezen voor haar hoofdstedelijke rol en de andere twee gewesten de hand reiken. Dat botst niet met een democratisch Brussels zelfbestuur, noch met een eventuele overheveling van bevoegdheden naar de gemeenschappen en gewesten zoals CD&V vraagt. Grouwels: “Als het Vlaamse en het Waalse Gewest meer bevoegdheden krijgen, dan krijgt Brussel die evengoed.”

Grouwels geeft toe dat de toepassing van de Vlaamse gemeenschapsdecreten in Brussel niet altijd eenvoudig is, maar Vlaanderen heeft volgens haar met bijvoorbeeld Zorgnet – het virtuele Vlaams ziekenhuis dat zopas op poten is gezet – laten zien creatief naar oplossingen te zoeken.

Het zou al heel raar moeten lopen als tijdens de onderhandelingen ook de interne organisatie van Brussel niet op het programma zou staan. Naast de overheveling van bevoegdheden naar het Gewest – mobiliteit is de belangrijkste – vindt Grouwels het herleiden van de zes politiezones tot één een minimum. Tijdens die onderhandelingen moet ook blijken of het Gewest meer geld nodig heeft. “Er vloeit al heel wat geld naar Brussel, en als na analyse blijkt dat er meer nodig is, dan is Beliris (samenwerkingsakkoord federale overheid en Brussels Gewest, red.) een goed instrument. Dat geld moet dan wel gebruikt worden voor structurele ingrepen zoals een treinsta­tion bij Brucargo – al ligt dat wel net buiten Brussel –, en niet voor leuke dingen die sexy in de oren klinken (Grouwels doelt op het openluchtzwembad van Pascal Smet, DV/SVG). We moeten ervoor zorgen dat de Brusselaars werk vinden. Als ze werk vinden, dan hebben ze ook geld om leuke dingen te betalen.”

De Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn, benadrukt Grouwels, investeert fors in bussen van de Rand naar Brussel, en het Gewest mag niet achterblijven. “Waar blijven de overstap­parkings?”
(cité par 'Brussel Nieuws')