DE MORGEN
Amerikaanse professor bestudeert Belgisch model

Sire, er zijn nog Belgen. Een van hen is een Amerikaan, Robert Mnookin, die zopas met de Leuvense rechtenprofessor Alain Verbeke een studie afrondde over de toekomst van ons land. Mnookin deed dat vanuit zijn kennis en ervaring in het Midden-Oosten. En wat blijkt? 'Jawel, België heeft een toekomst'.

Mnookin, die doceert aan de prestigieuze Harvard Law School, raakte geïnteresseerd in de Belgische kwestie toen enkele Palestijnen hem het Belgische federale model aanprezen als mogelijke oplossing voor hun eigen problemen. 'Ironisch', zegt Mnookin, 'dat ze daar zoveel verwachten van een systeem dat hier als slecht beschouwd wordt.'
Echt overtuigd dat de organisatie van de Belgische staat een oplossing kan bieden voor de Palestijnse kwestie is Mnookin allerminst. Dat was het uitgangspunt van zijn Palestijnse vrienden, maar bij nader toezien bleken de problemen van een heel andere dimensie. En niet enkel omdat in België de gemeenschappen nog altijd vreedzaam samenleven. Al durven sommigen hier wel eens over een culturele genocide te spreken, de trauma's die het verleden trok in het Palestijnse en Israëlische collectieve bewustzijn zijn nog van een andere orde.
Maar Mnookins interesse was gewekt en hij werd uiteindelijk helemaal over de streep getrokken door het Warandemanifest. Eerder dit jaar pleitten een aantal topmensen uit het Vlaamse zakenleven voor Vlaamse onafhankelijkheid en ze deden dat met cijfers en tabellen, niet met retoriek. 'Ik vond dat echt verbijsterend. Niet het Vlaams Belang of geagiteerde studentjes pleitten voor een boedelscheiding, maar mensen met prestige in het zakenleven.'
En dus kwam er een studie, met Alain Verbeke, die de titel Negotiating Belgium kreeg. Die studie, gisteren bediscussieerd op een colloquium in Leuven, is op zich niet vernieuwend. Er wordt een overzichtje in gegeven van wat België scheidt en wat België bindt. Het grote risico voor het voortbestaan van België is volgens de auteurs de welvaartsstaat. Mnookin, in een echo van het Warandemanifest: 'Dat is voor België het probleem, maar ook voor de VS. Hoe beheer je de noodzakelijke verandering met een vergrijzende bevolking? Het probleem in België is dat de federale staat beslissingen moeten nemen met een diepe impact op de gemeenschappen. En de angst leeft dat dat niet zal lukken.'
Maar er zijn dus ook dingen die Franstaligen en Vlamingen binden, al zijn er geen nationale politieke partijen meer, geen nationale kranten en geen nationale omroepen. Mnookin zet daarvoor zowaar zijn geld in op de bindende kracht van Brussel én de politieke kaste, die erg onderlegd is in het sluiten van federale compromissen. 'België heeft een traditie van pragmatisme', zo zegt hij. 'Politici hebben de gewoonte om compromissen te sluiten. Dus ja, ik ben optimistisch dat België over vijftien of twintig jaar nog bestaat als één staat.'
Maar daarvoor, zo voegt medeauteur Alain Verbeke daaraan toe, zal een mentaliteitswijziging nodig zijn. 'Als er meer echte samenwerking zal komen, moet er ook een echte dialoog op gang komen tussen de gemeenschappen. En die is er nu niet.'